Ana sayfa | Tanı | Uzmana Sorun

'Uzmana sorun' bölümünde MS konusunda önemli başlıklara ait sorular uluslararası tanınmış uzmanlara yöneltilecektir. Eğer bu sitede MS konusunda yeterince aydınlatılamadığınızı düşündüğünüz bölümler varsa, lütfen bizimle bağlantıya girin. Bu 'Uzmana sorun' bölümü MS’in vücudu nasıl etkilediği ile ilgilidir.

Aşağıdaki soruların üzerine farenizi tıklatarak Dr. Poehlau’nun yanıtlarını görebilirsiniz

S: MS vücudun hangi bölümlerini etkiler?

S: Sinirlerin kendisi mi,yoksa onları saran myelin tabakası mı hasarlanır?

S: Sinir hasarı   benim fiziksel aktivitemi  nasıl etkiler?

Uzmana Sorun arşivi

Dr Poehlau Avrupa’daki ilk MS hastanesi olan Sauerland kliniğinde nöroloji şefidir. Aynı zamanda Almanya’da Bochum’da Ruhr Üniversitesindeki MS araştırma grubunun da kurucusudur.

S: MS vücudun hangi bölümlerini etkiler?

Y: Multiple Skleroz Santral Sinir Sistemini (SSS), daha bilinen tanımla beyin ve omuriliği etkileyen bir hastalıktır. Hasar yalnızca bu bölgelerde ortaya çıkar, ancak SSS’nin önemi nedeniyle belirtiler tüm vücudu etkiler. Nöronlar SSS’nin en önemli parçasıdır ve elektriksel, kimyasal uyarıları iletmek için karmaşık bir ağ yapısında yollar oluştururlar. Sağlıklı bir vücutta normal fonksiyonun sürebilmesi için mesaj şeklindeki uyaranların SSS’ne ve buradan da vücudun çeşitli bölgelerine taşınabilmesi gereklidir. 

Nöronal bağlantıların yapısı elektrik kablolarına benzetilebilir. Elektrik kablolarının dış kısmında içteki metal kısmı saran yalıtkan plastik bir madde bulunur. Benzer şekilde, nöronların gövdelerinden çıkan sinir lifleri de  mesaj iletimini sağlayan  myelin kılıfla çevrelenmişlerdir. Yağ ve proteinden oluşan myelin kılıf MS'de bazı bölgelerde hasarlanır ve bu durum demyelinizasyon olarak isimlendirilir. Bunun sonucunda MS’in belirtileri ortaya çıkar. Demyelinizasyondan etkilenen sinirlere göre belirtiler hafif, orta ya da ağır şiddette olabilir.

SSS’nin değişik bölgelerinde olabilen demyelinizasyondan sonra myelinin yerinde skar oluşabilir. Bu durum hastalığa ismini veren 'multiple' yani çok sayıda etkilenen bölge ve 'sclerosis' yani skar olarak tanımlanmaktadır. Bu skar alanları plak olarak bilinmektedir. İlginç olarak plak sayısı ile hastalık belirtileri arasında bağlantı yoktur. Plağın bulunduğu bölge önemlidir. Eğer plak küçük te olsa önemli bir yerde ortaya çıkmışsa klinik bulgu verebilir. Örneğin görme siniri üzerindeki bir plak hastanın görmesini belirgin olarak bozabilir. Buna karşın, ön beyindeki büyük bir plak çok hafif ya da hiç bulgu vermeyebilir. MS’li bir hastada hangi sinirlerin etkileneceğini önceden kestirmek olanaksızdır, bu nedenle hastalığın seyri ve şiddeti önceden bilinemez. Nöron fonksiyonları yalnızca plaklar nedeniyle bozulmaz, çeşitli bağışıklık hücreleri tarafından salgılanan eriyebilir bağışıklık maddeleri de sinir iletimini etkileyebilir.

Eğer MS başın arka alt bölümünde bulunan beyinciği etkilerse, kişinin koordinasyonu ve dengesi bozulur, titremeler ortaya çıkar. Eğer beyinle omuriliğin birleşim yeri olan beyin sapı etkilenirse göz hareketleri güçleşir, her iki göz aynı nesneye odaklanamaz ve çift görme ortaya çıkar. Eğer omurilik etkilenirse, bacaklarda güç kaybı olur, mesane kontrolu kaybolur, kabızlık, empotans olabilir.

S:Sinirlerin kendisi mi yoksa onları saran myelin mi hasarlanır?

Y: Sağlıklı myelin tabakası sinir liflerine yalıtım görevi görür ve sinir iletilerinin hızlı ve doğru iletilmesini sağlar. Bu nedenle demyelinizasyonda sinirler daha az ve daha yetersiz çalışırlar. Demyelinizasyon MS'teki problemin yalnızca bir bölümüdür. Myelin yalıtımının içinde kalan aksonlar da hasarlanabilir, hatta bu durum hastalığın erken dönemlerinde olabilir. Aksonun hasarı geri dönüşümsüzdür.Vücut hasarlanan myelini zaman zaman yerine koyabilir ve  tıpkı relapsing-remitting seyirli MS’de olduğu gibi, sinir iletim fonksiyonu düzelerek klinik belirtiler gerileyebilir ya da tamamen kaybolabilir.  Hasarlanan myelini hızla yerine koyma olanakları laboratuvar çalışmaları ile araştırılmakta, böylelikle hastalığı hasar oluşmadan durdurmanın etkin ve güvenli yolları aranmaktadır.

S. Sinir hasarı ile benim fiziksel aktivitem nasıl etkilenir?

Y: MS’li hastaların aktiviteleri, hasarlanan myelin ve akson miktarı ile plakların yerleşim yerine bağlıdır. Ayrıca MS’in tipi ve hastalık süresi de önemlidir.

Çoğu hastada doktorun tanıdan emin olmasına neden olan tipik yakınmalar bulunur. Ancak bazı kişilerdeki  kimi yakınmalar , her ne kadar MS’e bağlı olarak ortaya çıkmışsa da, her zaman MS ile ilişkilendirmek güç olabilir. Nöropsikolojik belirtiler bazen ilk belirti olarak ortaya çıkabilir ve fiziksel bir nedene bağlı olabileceği düşünülmeyebilir. Nörolojik doğada psikolojik belirtiler nöropsikolojik olarak değerlendirilmektedir. MS’deki tipik nöropsikolojik belirti yorgunluktur. Optik nöritten kaynaklanan görsel problemler, tipik relapsing-remitting hastalarda sık görülen ilk belirtilerden biridir. Kronik MS seyrine geçen hastalar doktora yürüme bozuklukları, örneğin bacaklarında yürürken ortaya çıkan, dinlenince düzelen tutukluk yakınmalarıyla başvururlar.

Duysal sinirleri etkilenen MS’li hastalar karıncalanma, uyuşma gibi belirtilerden yakınırlar. Bu belirtiler el ve ayaklarda başlayıp daha sonra, bir kaç gün içinde vücudun diğer bölgelerine de yayılabilir. Motor liflerdeki hasar kas güçsüzlüğüne neden olarak kişinin hareketlerini etkiler, yürümesi güçleşir, ayrıca kas krampları, sertlikler ve kasılmalar nedeniyle de hareketlilik engellenebilir.

Plağın yerleşimi ve büyüklüğü sinirlerde mesaj iletimini etkiler. Mesajlar büyük plaklar nedeniyle hasarlanan bölgelerde daha belirgin olarak engellenir. Eğer myelin etkilenirse, mesajlar sinir uzunluğu boyunca kolaylıkla iletilemez. Mesajların bir kısmının iletimi halen sürebilir, bu durumda belirtiler daha hafif olarak ortaya çıkar.

Kimi MS’li hastaların belirtileri sıcağa maruz kaldıklarında şiddetlenir. Bu durum genellikle sıcak bir banyo sonrası veya yoğun bir egzersizden sonra, ya da sıcak güneş altında kaldıktan sonra vücut ısısında artış olduğunda görülür, çünkü ısı artışı sinir iletimini yavaşlatır. Sıcak çay içmek görmeyi etkileyebilir ve bu durum bir parça buz emilmesiyle düzelir. Soğuk duş aldıktan sonra hastaların belirtilerinde ve yorgunluklarında azalma görülebilir.

MS’in sinirlerin fonksiyonlarını nasıl etkilediğini ve nasıl özürlülüğe neden olduğunu bilmemize rağmen, MS’li olguların normal ve üretken bir yaşam sürdürebileceklerini akıldan çıkarmamak gerekir. MS’li hastalarda beklenen yaşam süresi normaldir. MS potansiyel olarak ağır bir hastalık olsa da, herkeste şiddetli özürlülüğe, tekerlekli iskemleye bağımlılığa yol açmaz. Hastaların yaşam kaliteleri yaşamlarını ne derecede doldurduklarına bağlıdır. MS’li hastaların bakımında ve laboratuvar çalışmalarındaki gelişmeler, son bir kaç yıl içinde MS’e bakış açısını değiştirmiştir. Önümüzdeki yıllarda sonucu değiştirecek, yıkımı durdurucu ilaç tedavilerini ve diğer gelişimleri bekliyoruz.

Bu sayfadaki bilginin en son güncellendiği/doğrulandığı tarih:

11/22/2001

Ana sayfa | Bağlantılar | Kayıt ve geri bildirim | Sözlükçe | Arama motoru ve site haritası | Yerel Bilgiler | Yardım| Bir arkadaşa söyleyin | Sorumluluk almama | Basın Bilgileri | Schering