Ana sayfa | Betaferon | Neden bazı ilaçlar enjekte edilmek zorundadır?

Neden bazı ilaçlar enjekte edilmek zorundadır?

Genel bakış

İlaçlar birçok şekilde olabilir:

tabletler, kapsüller, enjeksiyonlar, nefesle alınanlar, kremler, cilde yapıştırılanlar ve Fitillersadece bazıları. İlacın formu çok önemlidir, çünkü vücutta ne kadarının işe yaradığını ve ne kadar hızla işe yaradığını etkiler.

Bu makale, değişik ‘veriliş yolları’nın ardındaki nedenleri, herbirinin artı ve eksileriyle birlikte açıklar. Aynı zamanda, enjeksiyonla nasıl başedeceğimiz konusunda bazı püf noktalarını gösterecek ki bu da interferon beta tipi ilaçları almak için özellikle yararlı olacaktır.

Vücudumuz ilaçları nasıl kullanır?

Hekimler, insanlar ilacı aldıktan sonra ilaca ne olduğunu anlamak için onyıllar harcadı. Bu çalışma alanı-Farmakokinetik- vücudun ilaca ne yaptığını inceler: örneğin, ilaç nereye ve ne hızla gider, nasıl işlem görür ve vücuttan nasıl atılır.
Farmakokinetik bizim dört işlevimiz üzerine odaklanır:

Emilim
Dağılım
Biyoyararlılık
Atılım

İşte bunlar, Faz I çalışmaların belirlediği dört işlevdir. Bu çalışmalardan elde edilen verilerle hekim ilacı ne kadar ve ne sıklıkta vereceğini anlar.

Emilim

Her ilacın kimyasal yapısı, onun hangi hızla ve ne kadarının vücutta emiliminin olacağını belirler. Bazı ilaçlar midede parçalanıp hiç emilmezken bazıları barsaklardan kan dolaşımına geçemez ve sindirim yolundan geçip atılırlar.

İlaçlar niteliklerine göre sınıflanır, örneğin:

yağda çözünenler - yag dokusunda kolaylıkla çözünürler ( söz gelimi A ve E vitamini, anestezikler, benzodiazepinler)
asidik - midenin içi gibi (örn. aspirin)
protein gibi - bir protein ( örn. insülin, interferon beta türü ilaçlar)
biçim

Dağılım

İlacın vücut tarafından emilimi gerçekleştikten sonra kan damarları yoluyla vücuda dağılır. Kan damarları vücudun her alanına giren büyük bir otoyol sistemi gibidir. İlacın bir yerden (örn. giriş yeri) bir başka yere (örn. hedef doku – ilacın istenen etkilerini gerçekleştireceği yer) gideceği yolu sağlarlar.

Biyoyararlılık

Aldığınız ilaçların tümü vücutta kullanım için uygun değildir. Vücut onları işler ya da giriş yerine göre değişmek kaydıyla metabolize eder. Örneğin, ağızdan alınan bazı ilaçlar genel dolaşıma katılmadan önce %75-95 oranında karaciğerde parçalanır. Buna birinci geçiş etkisi denir. Ağızdan alınan ilaçların dozu karaciğerdeki kaybı telafi edecek kadar yüksek olmak zorundadır.

Atılım

İlaç işini bitirdikten sonra (yani hedef dokuda işlevini gerçekleştirdiğinde) böbrek (idrarlar), barsak (dışkıyla) ve akciğerler, ter ve süt gibi farklı yollarla vücuttan atılır.

İlaçları alma yolu

Vücudun ilaçlara ne yaptığını gördükten sonra her bir formülasyonun (ilacın formunun) emilim, dağılım ve biyoyararlılığı nasıl etkilediğini sorgulayabiliriz

Tablet

Birçok ilaç tablet olarak mevcuttur- ağızdan alınır ve yutulur. Bu genellikle bir ilacı almak için en kolay yoldur. Bu formülasyon, asidik ilaçlar (midenin içi asidik olduğu için) ya da yağda çözünen ilaçlar için (hücrelerinizin içine hızla emildiğinden) uygundur. İnsülin ya da interferon beta türü ilaçlar gibi proteinler midede yiyeceklerdeki protein gibi parçalanır; yani ağızdan verilmeleri pek etkili değildir.

Fitil ve peser

Her ilaç hem belirli bir hastalık için hem de belirli bir veriliş yolu için tasarlanmıştır. Fitillermakat (rektum), peserler vajina (kadın cinsel organı) içine yerleştirilir, bu hoş olmasa da eğer bir ‘yerel etki’ isteniyorsa – başka bir deyişle ilaç kalın barsak, vajina ya da rahimi tedavi etmek için kullanılacaksa yararlıdır. Supozituarlar yine eğer kişinin bulantı-kusması varsa ya da ilacı ağızdan alamıyorsa yararlıdır.

Dil altı

Dil altına verilen ilaçlar hem hızlı etki hem de kişinin kendi kullanımı gerekiyorsa yararlıdır. İlaç dili örten ince hücreler yoluyla hızla kan dolaşımına katılır, böylelikle yutulan tabletlerin 'ilk geçiş etkis' önlenilmiş olur. Bir örnek, göğüs ağrısı (angina) için dil altına verilen gliseril trinitrattır.

Cilt

Cilde sürülen ilaç cildi geçerek vücuda girer. Bu bir krem ya da cilde yapıştırılan özel bir yama (patch) yoluyla olur. Kremler en çok ciltte yerel bir etki istendiğinde kullanılır. ( örn. böcek ısırığı ya da döküntü)

Yamalar (patch) bir ilaç deposu içerir, ilaç buradan yavaş ve eşit olarak zamanla salınır. İlaç cildi geçerek kana karışır ve hedef dokusuna gider

Yamalar içindeki nikotinin cilt yoluyla (transdermal) alınması sigara bırakmayı izleyen çekilme bulgularını azaltabilir. Yamalar (patch) aynı zamanda menopoz için hormon yerine koyma tedavisi, anjina (göğüs ağrısı) için gliseril trinitrat ve deniz tutması için hyosin içererek işe yararlar.

Bir bahçıvanın farkında olmadan nikotin ‘yama’ sı kullanmasıyla ciltten ilacın emildiği bir olguyu okuyun

Nefes ve burun spreyi yoluyla alınanlar

Nefes, uçucu gaz anestezikler ve akciğerleri etkileyen ilaçlar (örn. astım) için kullanılabilir. Nefes yoluyla alınan ilaçlar hızla kana karışarak ‘ilk geçiş etkisi’nden kurtulmuş olurlar. Akciğerler hava keselerinin (alveol) çok büyük bir ağını içerir, böylelikle ilaçların havadan nefesle kana geçeceği çok geniş bir yüzey alanı sağlanmış olur.

Yaygın olarak kullanılan dekonjestanlar (burun tıkanıklığını gidericiler) yanında, burun spreyleri sık enjeksiyonları engellemek amacıyla çok küçük protein-ilaçlar (peptid adı verilir) içerebilir. Örneğin gonadotropin-salgılayıcı hormon (kısırlık için) antidiüretik hormon (ADH – su birikimini kolaylaştırmak için) ADH’yı desmopressin olarak da bilebilirsiniz, MS’te gece idrara çıkışı önlemek için kullanılır. Antihistaminikler de bazen nezleyi tedavi etmek için burun spreyleriyle verilerek konjesyon doğrudan kaynağında giderilir.

Göz damlaları

Göz damlaları neredeyse yalnızca ilacı göze doğrudan vermek için kullanılır (örn. glokom ya da göz enfeksiyonu tedavisinde) Ancak, etkili olmak için göz damlalarının içindeki ilaçların yağda çözünür olması gereklidir. Bu durumda ilacın birazı emilerek kana karışır.

Enjeksiyonla verilenler: Toplardamar içine (intavenöz - İV)

Toplardamar içine enjeksiyon, ilaç içeren bir sıvının doğrudan ven (toplardamar) içine verilmesidir. Bu bir ilacın verilmesinin en hızlı ve en doğrudan yoludur, ve ‘ilk geçiş etkisi’nden kaçınılmasını sağlar. İlacın bolus'u doğrudan kalbe ve oradan da genel dolaşıma gider. Bazı ilaçların tümü birden verilir; bazılarıysa belli bir zaman içinde (infüzyon). Size metil prednizolon gibi steroidlerin enjeksiyonu yapılmış olabilir.

Enjeksiyonla verilenler: intratekal

İğnenin omurilik yakınındaki alana yerleştirilerek ilacın doğrudan santral sinir sistemine verilmesine intratekal enjeksiyon denilir. MS’teki ağır spastisite bazen baklofenle tedavi edilir, bu da kimi zaman intratekal verilebilir. Spinal anestezikler de (örn. doğumda kullanıldıklarında) intratekal olarak verilir.

Enjeksiyonla verilenler: Kas içi (intramüsküler - İM)

Bazı ilaçlar doğrudan kas içine verilir. Kasın zengin bir kan dolaşımı olduğu için ağızdan verilmeye göre ilaç vücuda daha hızlı dağılır. İğne yapıldıktan sonra kasa masaj yapılması kan dolaşımını ve dolayısıyla vücuda dağılımı hızlandırabilir.

Eğer yavaş verilmesi isteniyorsa, kas içine verilen ilaçlar yavaş salınan ya da depo formunda olabilir.

İM enjeksiyonlar sinirlerin çok olduğu derin kas katmanları delindiği için çok ağrılı ya da rahatsızlık verici şekilde olabilir. Eğer enjeksiyon sırasında bir kan damarı delinirse morarma görülebilir. İM (kas içi) ilaçlar İV (ven içi) ya da cilt altı (aşağıya bakınız) ilaçlar kadar sık verilmek zorunda değildir, ancak bir sağlık çalışanı tarafından ya da onun gözlemi ve rehberliği altında verilmelidir, çünkü ancak onların bu denli derin enjeksiyonları yapmak için eğitimleri vardır: onlar kemik ya da bir sinire zarar vermemeyi bilirler.

Enjeksiyonla verilenler: Cilt altı (subkutan - SC)

Cilt altı enjeksiyonla ilaç cildin altındaki yağ tabakasının hemen altına verilir. Bu enjeksiyonlar çok ağrılı değildir, çünkü cilt altı bölgesinde çok az kan damarı ya da sinir ucu bulunur. İlaç genellikle kas içi enjeksiyona göre daha yavaş emilir (dolayısıyla daha sabit olarak) Depo ilaçlar emilim hızını ayarlamak için kullanılabilir. Cilt altı enjeksiyonla verilecek ilacın miktarı konusunda bir kısıtlama vardır. (büyük hacimler mantıklı değildir) Kas içi enjeksiyonlarda olduğu gibi enjeksiyon yerinin masajı emilime yardımcı olur.

Yerel enjeksiyon reaksiyonları oluşabilir, ancak bunlarla enjeksiyon yerlerini değiştirerek başa çıkılabilir.

Başlangıçta kendilerine cilt altı enjeksiyon yapmak için bir sağlık çalışanından yardım gerekse de, kişiler genellikle enjeksiyonlarını kendileri yaparlar bu da esneklik ve bağımsızlık kazandırır. Birçok kişi kendilerine düzenli olarak cilt altı ilaç yapmaktadır.

İnterferon beta türü ilaçlar protein oldukları için ağızdan alınamazlar, yoksa midede parçalanırlardı. Bu nedenle ya kas içine ya da cilt altına verilirler. BETAFERON® cilt altı enjeksiyonla uygulanır.

Bu sayfadaki bilginin en son güncellendiği/doğrulandığı tarih:

11/21/2001

Ana sayfa | Bağlantılar | Kayıt ve geri bildirim | Sözlükçe | Arama motoru ve site haritası | Yerel Bilgiler | Yardım| Bir arkadaşa söyleyin | Sorumluluk almama | Basın Bilgileri | Schering