{orientation}

K - Q

A-D | E-J | R-Z

K

Kalitim:

Ebeveynlerden çocuklara geçebilen karakterler veya özelliklerin edinimi. Mendel iki yasa türetmistir; allelik gen çiftlerinin üyelerinin biri digerinden ayrilir ve farkli gametlere geçer, allel olmayan genler ise, gametlere biri digerinden bagimsiz olarak dagilir.

Karbonhidrat:

Polisakkarid olusturmak üzere bir zincir olusturan seker (monosakkarid) dizisi

Kardiyak aritmiler:

Kalp atisinda ya da ritminde anormallik biçiminde kendisini gösteren, kalbin elektrik aktivitesinde bozukluk.

kimyasal presipitasyon:

Daha önce eriyik halinde bulunan proteinin, eriyigin kimyasal yapisini degistirerek çökmesinin saglanmasi.

Kisitlayici endonükleaz:

Bakteride bulunan, DNA' da belli baz dizilerini taniyabilen ve bu diziler belirdiginde zincirleri kopartma özelligi olan bir grup enzim. Sonuç olarak önceden tahmin edilebilir bir seri DNA parçasi ortaya çikar. Farkli kisitlayici endonükleazlar DNA' yi farkli yerlerinden parçalarlar.

Klon:

Özdes/ benzer bir kopya çikarmak/kopyalamak

Klonus:

Kaslarin hizli bir biçimde birbiri ardina tekrarlayarak kasilip gevsemesi ile karakterize bir hareket biçimi.

Kodon:

Tek bir amino asit için kod olusturan, DNA'daki baz üçlüsü

Kontraktürler:

Pasif kas esnemesine karsi, sabit, yüksek düzeyde direnme durumu

Kontralateral:

Vücudun karsi tarafinda bulunan ya da onunla birlikte davranan, örnegin; lezyonun bulundugu tarafin karsi tarafinda bir agri duyumu ya da felç ortaya çikmasi.

Kontrol:

Bir deneyde karsilastirma ölçütü olarak kullanilan katilimcilar. Bunlarin incelenen ilaci alanlarla ayni özellikleri tasimalari gerekir. Bu rasgele seçim yoluyla olusturulur.

Kök hücre:

Zigottan gamete dogrudan geçen hücre dizileri.

Kör:

EDSS' nin güvenilirligi ve geçerliligini sinama durumunda, çalismada testi uygulayanin nesnelligini saglayabilmek amaciyla önceki test sonuçlarinin testi uygulayici tarafindan bilinmemesi.

kromatografi:

Protein, DNA ve RNA gibi çözünmüs maddeleri, bir yüzeydeki hareket mesafelerine bakarak büyüklük ve elektrik yükü bakimindan ayirmak. Bir kurutma kagidi kullanarak siyah mürekkepteki degisik renkleri ayirmak kromatografinin en basit biçimidir ( Yunanca khroma/renk teriminden gelmektedir)

Kronik:

Uzun süredir etkisini sürdüren.

Kronik ilerleyici:

Birincil ve ikincil ilerleyici MS' i anlatan genel terim.

Kurtzke Skalasi:

John Kurtzke tarafindan 1955' de gelistirilen, EDSS' nin köken aldigi Özürlülük Durum Ölçegi

kültür:

Mikroorganizma ya da baska canli hücrelerin büyümesi.

L

Lateral:

Orta hattin veya vücudun orta kesiminin disinda yanda kalan bölüm.

Lenfositler:

Bgisiklik sistemindeki büyük hücre grubu, kan, lenf ve lenfatik dokularda bulunur.

Lezyon:

Hastalik ya da yaralanma sonucunda fonksiyonu bozulmus doku alani. MS' deki lezyonlar beyin ve omurilikte bulunmaktadir.

Lizis:

Hücre membraninin yirtilmasiyla sitoplazmanin kaybi.

Lokus:

Belli bir genetik geçis için genin bulundugu kromozom bölgesi. Burada genin herhangi bir alleli bulunabilir.

Lumbar ponksiyon:

Omuriligin alt bölümüne beyin omurilik sivisi almak ya da ilaç uygulamak amaciyla igne ile girilmesi. 'spinal tap' olarak da bilinir.

M

Makrofajlar:

Fagositozda görev alan özel hücreler.

Memeli Hücreler:

Memeli dokudan izole edilerek endüstriyel ölçeklere göre kültür ortaminda büyütülen hücreler.

Meninksler (Beyin zarlari):

Santral sinir sistemini kaplayan zarlar. Üç adet beyin zari vardir; en distaki dura mater, ortadaki araknoid mater ve en içteki pia materdir.

Metabolitler:

Metabolizma veya metabolik süreç sonucu ortaya çikan maddeler.

Miksiyon:

Isemek, idrar yapmak.

Monozigotik:

Tek döllenmis yumurtanin (zigot) iki hücreye bölünmesiyle olusan tek yumurta ikizleri. Ikizler genetik olarak aynidir ve her zaman ayni cinstedir.

Motor nöronlar:

Istemli ya da istemsiz hareketleri kontrol eden nöronlar (sinir hücreleri).

Multifaktöryel:

Çok faktöre bagli olan durum.

Multipl skleroz:

Beyin ve omur ilikteki sinirlerin myelin kiliflarinda hasarlanma ya da kayip (demyelinizasyon) ile karakterize hastalik. Demyelinizasyon bir toplu igne basi büyüklügünden bezelye büyüklügüne kadar ya da daha büyük olmak üzere degisik çaplarda olabilir. Hastaligin belirtileri demyelinizasyonun bulundugu bölgelere bagli olarak ortaya çikar.

Mutasyon:

Genetik materyelde genellikle tek bir gende, genetik geçis gösterebilen kalici degisiklik.

Myelin:

Sinir hücrelerini sararak koruma ve yalitim saglayan kilif.

Myokard infarktüsü:

Kalp kasinda ousan geri dönüsümsüz hasari tanimlamak için kullanilan terim (kalp krizi).

N

Nekroz:

Hücre ölümünü gösteren yapisal degisikliklerin tümü.

Nistagmus:

Gözlerin istemsiz, hizli ritmik hareketleri

Nörodejeneratif hastaliklar:

Sinirlerin bozulmasi (dejenerasyonu) ile karakterize MS, Parkinson Hastaligi, motor nöron hastaligi ve Alzheimer hastaligi gibi hastaliklar.

Nörotransmitterler:

Nörondan salinan, sinaptik araliktan geçerek hedef hücrede uyarilma ya da baskilanma olusturan madde.

Nükleik asit:

DNA ve RNA için jenerik terim. Nükleik asitler DNA çift sarmallari ya da RNA yapisindaki uzun zincirleri meydana getirebilmek için tekrarlayan birimlerden olusurlar.

O

Ödem:

Anormal miktarda sivi fazlaligina bagli sisme.

Oligoklonal bantlar:

Bir polimer matrikse elektriksel alan uygulanarak yüklü partiküllerin hareketinin izlenmesi teknigi olan elektroforezde farkli antikor moleküllerinin ayri bantlar seklinde görülmesi. Moleküller büyüklüklerine göre ayrilirlar. MS' li hastalarin artmis antikor düzeylerine sahip BOS' larina elektroforez uygulandiginda, belli antikor molekülleri oligoklonal bantlar olustururlar. Ancak MS' li tüm hastalarda oligoklonal bant pozitif olmayabilir, ayrica oligoklonal bant pozitifligi yalniz MS için özel degildir.

Önbeyin:

Beynin serebral hemisferleri, limbik sistemi, talamusu, diensefalon ve hipotalamusu, korpus kallozumu içeren, öndeki en genis bölümü. Ön beyin kognitif (bilissel), duysal, ve motor fonksiyonlarin kontrolu yanisira vücut isisi, üreme, beslenme, uyuma ve emosyonel fonksiyonlari düzenlemekle sorumludur.

Optik nörit:

Optik sinirin inflamasyonu (yangisi).

Otoimmün:

Bir bireyin bagisiklik sisteminin kendi dokularina karsi reaksiyon göstermeye basladigi durum.

Otonom sinir sistemi (OSS):

Bilinçli denetim altinda bulunmayan nöronlar (sinir hücreleri) SSS' nin iki karsit bileseni vardir: sempatik ve parasempatik sinir sistemleri. Sempatik sinir sistemi kalp atisini hizlandirir, kan damarlarini daraltir ve kan basincini yükseltir. Parasempatik sinir sistemi kalp atisini yavaslatir, bagirsak ve salgi bezlerinin aktivitesini arttirir ve sfinkter kaslarini gevsetir.

Özürlülük:

Bir hasar nedeniyle, insanlarin normal olarak yapabilecegi bir hareketi biçim ve kapsam bakimindan yapabilmedeki sinirlilik ya da yetersizlik.

P

Paraklinik:

Klinik ortam disinda örnegin muayenehane disinda uygulanan. Paraklinik testler laboratuvarda (örnegin kan testleri) uygulanabilir ya da özel cihazlar (örnegin röntgen veya MR) kullanilabilir.

Parezi:

Hafif ya da tamamlanmamis felç.

Parestezi:

Hissizlik, uyusukluk, yanma, batma, elektriklenme ve hiperestezi (duyarliligin artmasi) gibi anormal nörolojik duyumlar.

Paroksismal:

Tekrarlayan kasilmalar veya nöbetler.

Patojenler:

Hastalik olusturan mikroorganizmalar.

Patoloji:

Hastalik nedeniyle vücutta ortaya çikan anormallikler, bozukluklar.

Patofizyoloji:

Yasayan organizmanin bozulmus fonksiyonunun incelenmesi- organ fonksiyonlarinin altinda yatan temel prensipler, fiziksel ve kimyasal faktörler ve bunlarin katildigi süreçler.

Penetrans:

Fenotipteki ilgili karakteri gösteren, belli bir gen dizisine (genotip) sahip bireylerin orani.

Plak:

Beyin ya da omurilikte lezyon olarak da isimlendirilen skar dokusu alani.

Plasebo:

Yeni bir ilaci test ederken kontrol amaciyla verilen aktif olmayan madde. Aktif ilaçla ayni görünümdedir ve ayni yoldan verilir (örnegin intravenöz, yesil sivi veya sari hap gibi).

Plazmid:

Kromozomlarda bulunan bakteri DNA' sinin esas kütlesine ek olarak sitoplazmada ayri bir ilmek seklinde bulunan bakteri DNA' si. Plazmidler antibiyotiklere karsi bakteriyel dirençte önemlidir, çünkü genler bir bakteriden digerine plazmidler içinde geçerler. Bu gen geçis özelligi, biyoteknologlar tarafindan, bakterideki yararli genlerin yerlestirilmesi için kullanilmaktadir.

Pnömoni:

Akcigerlerin sertlesmeyle giden iltihabi.

Poligenik:

Çesitli farkli genlerin hareketi ile belirlenen.

Polimorfizm:

Tek türlü popülasyonda iki ya da daha fazla gen allellerinin düzenli ve eszamanli olarak ortaya çikisi, daha ender allellerin görülme frekansinin yalnizca tekrarlayan mutasyonla açiklanabileceginden daha yüksek frekansta görülmesi (tipik olarak % 1' den fazla).

Prevalans:

Belli bir zamanda hastaliga yakalanan kisi sayisi. Genellikle toplumda 100,000 kiside hasta kisi sayisi olarak tanimlanir.

Primer progresif MS:

Bu tip MS' li hastalar normal olarak ayri ataklar ya da düzelmeler yasamazlar ve zaman içinde yavas yavas özürlü hale gelirler. MS' in bu formu, hastaligin 40 yasindan sonra ortaya çiktigi durumda daha siktir ( tüm MS hastalarinin % 25' ini olusturur). Birincil ilerleyici form olarak da bilinen bu form MS' in dört ana formundan (benign, relapsing-remitting, sekonder progresif) biridir.

Protein:

Aminoasit yapi taslarinin ipliksi dizilimle baglanarak karmasik bir yapida bükülmesinden olusan büyük molekül.

Proton:

Atomun çekirdeginde bulunan ve negatif yüklü elektrona esdeger pozitif yüklü partikül. Proton kendi basina hidrojen atomunun çekirdegini olusturur.

Proton yogunluklu görüntü:

Ventrikül komsulugundaki MS lezyonlarinin daha iyi görüntülenebilmesi için radyo dalgalarinin degistirilerek yapildigi bir çesit MRG çekimi.

Psikolojik:

Akli ilgilendiren.

Psikoz:

Mental bozukluklar için genel olarak kullanilan terim, kisininin günlük yasam gereksinimlerini karsilayabilme kapasitesini ileri düzeyde etkilecek kadar mental fonksiyon bozuklugu.

Q

Bu sayfadaki bilginin en son güncellendiği/doğrulandığı tarih:

11/09/2001

Ana sayfa | Bağlantılar | Kayıt ve geri bildirim | Sözlükçe | Arama motoru ve site haritası | Yerel Bilgiler | Yardım| Bir arkadaşa söyleyin | Sorumluluk almama | Basın Bilgileri | Schering